Kijken naar wat nog wél kan

Acht jaar geleden kwam de moeder van Sylvia Eickholt in het verpleeghuis terecht. Dat was voor haar moeder niet gemakkelijk, maar ook niet voor Sylvia zelf. Ze vond het heel heftig om haar moeder tussen de andere bewoners met dementie te zien.  “In het begin vond ik het doodeng als ik op bezoek kwam. Ik wist niet wat ik moest doen of zeggen tegen de medebewoners.” Maar in die acht jaar heeft Sylvia gemerkt dat je wel degelijk contact kunt maken met mensen met dementie, zelfs als de ziekte al in een vergevorderd stadium is.

“Als je iemand probeert te betrekken bij iets dat hem boeit, haal je hem even terug en maak je contact. Zoals die voormalig directeur van een groot bedrijf in Eindhoven. Ik kende dat bedrijf en sprak daar met hem over. Dan zat hij weer rechtop en begonnen zijn ogen te stralen, dan was hij weer de directeur die hij geweest was. Of die oud-kampioene sjoelen, die nog heel graag een potje wil sjoelen. En als je met iemand niet meer kunt praten of niets meer kunt ondernemen, is het al voldoende als je er bent en hem of haar een poosje over de hand aait. Dan merk je dat iemand daar toch op reageert door blij of rustig te worden.” Dit ‘uitgaan van wat er nog wel kan’ werd de visie van Sylvia voor de omgang met mensen met dementie.

Mooie momenten

Door de ervaringen met haar moeder en de medebewoners in het verpleeghuis kreeg Sylvia het idee dat het fijn zou zijn als er meer bewoners een maatje zouden hebben. Iemand die een uurtje per week langs komt en er helemaal voor een bewoner is. “Ik vond het vaak een verdrietige en ingeslapen wereld in het verpleeghuis, ook al deed de verpleging nog zo haar best. Tijd voor individuele aandacht is er nauwelijks. En bezoekers blijven na de eerste paar weken vaak weg, waardoor de wereld heel klein wordt. Daarom wilde ik voor zo veel mogelijk bewoners een maatje zoeken op basis van hun interesses. Zo hebben we bij voorbeeld iemand die gek is op carnaval gekoppeld aan iemand die speelt in een carnavalsbandje. En een voormalig manager aan iemand die thuis is in de managementwereld.” Sylvia ging op zoek naar maatjes. Hiervoor richtte ze ‘Het Momentum’ op, een collectief van vrijwilligers dat mensen met dementie mooie momenten wil geven. Op de website www.hetmomentum.nl lees je allerlei voorbeelden over hoe dat kan gaan. “Ik heb mijn plan natuurlijk eerst met de leiding besproken en toestemming gevraagd aan de mantelzorgers. En ik werk nauw samen met de coördinator welzijn van de zorginstelling. We zijn begonnen met een informatieavond voor belangstellende vrijwilligers. Er kwamen tien mensen op af, vijf daarvan zijn ook werkelijk mee gaan doen. Die vijf hebben we laten scholen door de psycholoog van de zorginstelling. Dat ging over vragen als ‘wat is dementie, hoe ga je ermee om, wat doe je als iemand opeens niet meer naar binnen wil?’ Onderdeel van de opleiding was ook kennis te maken met de afdeling. Met deze vijf zijn we begonnen in het huis van mijn moeder.”

Een harinkje eten

Sylvia geniet van de contacten die zijn ontstaan. “Ik liep laatst door het dorp en kwam drie koppeltjes van ons tegen. Het ene stel zat een harinkje te eten, een ander stel was aan het wandelen en een derde koppel zat op een bankje mensen te kijken. De blijdschap die je dan ziet bij de mensen met dementie, maar ook bij de vrijwilligers!”  Het is natuurlijk niet alleen maar leuk en aardig. Laatst was er een mevrouw die niet meer naar binnen wilde, dat was even lastig. “Wij leren de vrijwilligers om vooral kalm te blijven en mee te bewegen. En we bouwen voorzorgsmaatregelen in. Kijken wie er wel mee naar buiten kan en wie niet. Een vrijwilliger die naar buiten gaat heeft altijd een telefoonnummer bij zich voor als er iets is.” Dat het initiatief aanslaat blijkt wel uit de reacties. Onlangs heeft Het Momentum een prijs gewonnen voor innovaties in de zorg. Van het geld van deze prijs zijn ze met de eerste deelnemende bewoners, hun maatjes en hun mantelzorgers naar een high-tea geweest in het kasteel in Geldrop. Iedereen straalde. Ook bedrijven zijn bereid iets te doen. Zo is er binnenkort een cabrio-rit met 11 cabrio’s, beschikbaar gesteld door een lokaal bedrijf.

Nalatenschap

Inmiddels heeft Het Momentum 25 matches gerealiseerd in drie huizen van zorginstelling Ananz. De informatiebijeenkomsten lopen goed, de laatste twee avonden leverden 45 aanmeldingen op. Vijfentwintig van deze vrijwilligers worden nu geschoold, met de anderen worden nog gesprekken gevoerd door de vrijwilligerscoördinator. Het Momentum wordt inmiddels ook benaderd door andere zorginstellingen. En door mantelzorgers die graag willen dat hun vader of moeder ook een maatje krijgt. Het is dan ook de bedoeling nog groter te worden, daarom wordt Het Momentum nu een stichting. Door het overlijden van haar moeder komt Sylvia niet meer zo vaak in het huis en wordt haar rol anders. Ze wil zich meer gaan toeleggen op het uitdragen van de visie. En op het inspireren van de vrijwilligers en belangstellenden door het geven van voorlichting, door intervisie en het verspreiden van goede voorbeelden. Sylvia ziet dit werk als nalatenschap van haar moeder aan andere mensen met dementie, “dan heeft ze die nare ziekte toch niet voor niets gehad.”

Geschreven door: Anne-Mieke Penders, gastredacteur Vrijwilligersplein