Blog mijns inziens: 'Casemanagement, wat hebben we geleerd in 30 jaar?'

Blog Mijns Inziens

Mijns inziens is een blog voor en door vrijwilligers. Jan Sinot (56 jaar) is bestuurslid belangenbehartiging binnen de regio ’s-Hertogenbosch en daarnaast mantelzorger. Voorheen was hij o.a. hulp- en zorgverlener. 

Eind 80-er jaren (ja, ja, in de vorige eeuw) werkte ik als hulpverlener op de afdeling ouderen bij de RIAGG. Een van mijn werkzaamheden was de rol van casemanager. Het werk met en voor mensen met dementie en diens naasten was heel divers. In die jaren was de zorg voor ouderen, met name op het gebied van dementie, omvattend georganiseerd. Op het gebied van casemanagement werd samengewerkt met vele partijen. Het werd nog geen ‘ketenzorg’ genoemd, maar het was er wel. Het zat ook in de werkwijze van de casemanager. Er was zorg voor de persoon die dementie had, maar ook zorg voor het hele systeem. Dit uitte zich in begeleiding in de thuissituatie, begeleiding in het proces van aanmelding voor dagopvang of opname in het verzorgings- of verpleeghuis. Het tijdelijk gebruik maken van een logeerbed, nu ‘respijtzorg’, hoorde daar ook bij. Diverse ontwikkelingen, in mijn ogen voornamelijk aan de financiële kant, maakten dat de rol van casemanager uit de 2e lijn gehaald werd. Een andere manier van financieren werd bedacht (de voorlopers van de POH o.a.). Dit is ten koste gegaan van de zorg voor het systeem waarin iemand last heeft van dementie.

Ikzelf ben inmiddels het zicht kwijtgeraakt waar de benodigde know-how gehaald wordt t.a.v. kennis over dementie, kennis over de sociale kaart (met echt alle aspecten daarin en het onderhouden hiervan) en vooral het systematisch kunnen kijken naar het hele cliëntsysteem (want dementie krijgt de patiënt in kwestie niet alleen; het hele systeem lijdt hieronder. Dan is het, als hulpverlener, goed kennis te hebben hoe familiebanden, communicatiepatronen en gezinspatronen lopen). Nu, zo’n 30 à 35 jaar later zie ik, als vrijwilliger bij Alzheimer Nederland dat heel veel zorg, destijds gegeven in de 2e lijn, nu tussen de 0e en 1e lijn is komen te liggen; prima zo laagdrempelig, lijkt me! Maar het valt me ook op dat, ook nu weer, gestoeid wordt met hoe de zorg voor de systemen met dementie gefinancierd wordt. Met name de discussie om, vanuit deze financiering het casemanagement weer bij andere beroepsgroepen neer te leggen. Het doet me afvragen wat hebben we geleerd in de afgelopen 35 jaar om de financiering van het casemanagement dusdanig georganiseerd te krijgen dat het systeem, die last heeft van dementie, hiervan er niet op achteruit gaat, maar dat alle voorzieningen (materieel en immaterieel) op maat geboden kan blijven?

Ik vermoed dat we weer dezelfde kant opgaan en dat we over pakweg 10 jaar onszelf weer dezelfde vraag stellen. Ik denk dat de wil bij de ‘gezonde’ Nederlander ontbreekt om structureel iets goeds neer te zetten voor, onder andere, mensen met dementie. Patiënten- en mantelzorgorganisaties kunnen mijns inziens hierin krachtiger optreden!