Mag je de deur op slot doen?

Een alleenwonende man met dementie. Als de thuiszorgmedewerkers weg gaan doen ze de deur op slot. De familie vindt dit goed. Sterker nog, als ze zelf weggaan doen ze de deur óók op slot. De vraag is: mag dit, en mag dit in 2020 nog als de nieuwe Wet Zorg en Dwang van kracht is?

Kees Blankman, bijzonder hoogleraar Alzheimer Nederland, legt uit.

Veelgestelde vragen

Wat is de Wet zorg en dwang?

Wanneer dementie erger wordt, kan iemand met dementie minder goed beslissen of er zorg nodig is. Diegene denkt bijvoorbeeld dat alleen thuiswonen nog prima gaat, maar naasten zien dat dit niet meer goed lukt. Hulp van de thuiszorg of verhuizen naar een verpleeghuis kan nodig zijn. Als de persoon met dementie zich verzet tegen zorg, noem je dat 'onvrijwillige zorg'. Vanaf 1 januari 2020 is onvrijwillige zorg voor mensen met dementie geregeld in de Wet zorg en dwang (Wzd).

Voor wie geldt de Wet zorg en dwang?

De Wzd geldt voor alle zorgorganisaties en hun medewerkers. Verpleeghuizen, casemanagers, thuiszorg en dagopvang krijgen er allemaal mee te maken. De wet geldt niet voor zorg die familie en vrienden geven aan iemand met dementie.

Wat is onvrijwillige zorg?

Zorgorganisaties schrijven de afspraken over de zorg van iemand met dementie in een zorgplan. In het zorgplan staat bijvoorbeeld welke taken de verzorgende uitvoert en hoe vaak. Onvrijwillige zorg is zorg waar de persoon met dementie zich tegen verzet. Deze zorg kan over van alles gaan. Bijvoorbeeld:

  • het geven van eten, drinken of medicijnen
  • het verhuizen naar een verpleeghuis
  • het geven van een bedrek

Wanneer mag onvrijwillige zorg?

Soms is er meer of andere zorg nodig dan in het zorgplan staat. Bijvoorbeeld omdat de persoon met dementie een gevaar wordt voor zichzelf of de omgeving.

Als de persoon met dementie of zijn naasten het niet eens zijn met de zorg, moeten zorgmedewerkers kijken of er een andere oplossing is. Pas als het echt niet anders kan, mogen ze onvrijwillige zorg geven. Dit mag alleen onder vaste voorwaarden. De zorgmedewerkers moeten een speciaal stappenplan volgen.