Het reizende Theehuis

In haar werk, waarin Habiba zich vooral richt op mantelzorgers uit de mirganten doelgroepen, ziet ze dagelijks dat Alzheimer bij migranten een groot probleem is. Habiba Chrifi-Hammoudi is initiatiefneemster van het reizende Theehuis in Utrecht, vrijwilliger bij Alzheimer Nederland en mantelzorgconsulent bij U-Centraal.  “Heel veel gezinnen worstelen met het probleem van Alzheimer, daarom geef ik voorlichting."

"Ze weten niet wat het is, zien niet dat iemand ziek is, want ‘hij ziet er toch gewoon uit’. Of ze denken dat iemand zich aanstelt als hij dingen af en toe niet en ook af en toe wel kan. Als hij niet meer weet wat hij vanmiddag gegeten heeft, maar dingen van vroeger nog wel weet. Als je niet weet wat het is kun je het ook niet accepteren. Er ontstaan zelfs ruzies in families als iemand hulp wil inschakelen omdat het echt niet meer gaat, dan zeggen kinderen tegen elkaar ‘jij wilt niet voor moeder zorgen’. Pas als vader of moeder bijna niets meer kan, erkennen ze dat hij ziek is.” Habiba kent de problemen uit de eigen familie, haar schoonmoeder had Alzheimer en haar vader heeft ook een vorm van dementie. “Ik heb stage gelopen bij mijn eigen familie”, zegt ze lachend." 

Habiba Chrifi-Hammoudi

Voorlichting die hen bereikt

Omdat migrantengroepen zo weinig van dementie af weten is er dringend voorlichting nodig, voorlichting  die hen ook werkelijk bereikt. En die aansluit bij hun leefwereld, want ook al spreekt iemand goed Nederlands, de standaard informatie sluit niet aan. Daarvoor zijn er drie dingen nodig: informatie die aansluit, zoals goed filmmateriaal in de eigen taal, werving door sleutelfiguren en vertrouwen. Habiba is in 2013 begonnen met het geven van voorlichting, aanvankelijk waren dat bijeenkomsten voor wel vijftig mensen. “Maar die groep is te groot voor migranten. Of ze zeggen niets of ze praten door elkaar heen. Daarna heb ik de opzet veranderd, er een ‘reizend theehuis’ van gemaakt voor vijftien tot achttien mensen. We gaan naar de mensen toe, kiezen locaties waar mensen met dementie en hun mantelzorgers toch al komen. In Lombok is er een gelegenheid waar Turkse vrouwen bij elkaar komen. Daar ben ik heen gegaan met het theehuis. Daar heb ik contact gelegd met sleutelfiguren en migranten vrijwilligers voor de werving. We organiseren een simpel ontbijt of een lunch, want het moet ook gezellig zijn. Dat is gastvrijheid, een teken van erkenning. De vrijwilligersorganisatie levert de zaal, zorgt voor de werving en doet de boodschappen voor het ontbijt. Ze dekken de tafel en vangen de mensen op. Wij betalen uit een subsidie van Alzheimer-Nederland het ontbijt en een simpel uitje voor de vrijwilligers. Dan geef je ook iets terug.

We beginnen als de mensen er zijn, dat kan de ene keer wat langer duren dan de andere keer, je moet geduld hebben. Ik begin met te vertellen wie ik ben, wat ik doe en waarom ik vertel over Alzheimer. Ik leg het verschil uit tussen vergeetachtigheid en Alzheimer. In het begin herkennen ze het niet. Maar dan vertel ik wat ik in mijn familie heb meegemaakt, dan komt de herkenning, ‘dat heeft mijn schoonmoeder ook, oh, dus het is een ziekte’.”   

“Ga naar de mensen toe en kweek vertrouwen”

Habiba heeft Marokkaanse roots, maar geeft niet alleen aan Marokkanen voorlichting. Turken, Koerden, Hindoestanen, voor al deze groepen heeft ze al voorlichting gegeven. “De ingrediënten zijn steeds hetzelfde: ga naar de mensen toe, leg contact met sleutelfiguren en met vrijwilligersorganisaties, en kweek vertrouwen, bij voorbeeld door over eigen ervaringen te spreken. Maar praat zelf niet te veel, hang geen lang verhaal op.”  Habiba werkt graag met filmpjes. “Als je eerst wat informatie geeft kun je daarna stukjes film laten zien en daarover in gesprek gaan. Zo’n filmpje raakt mensen, ze worden wakker geschud.”

Er is nog veel te weinig bekend over dementie bij migrantengroepen vindt Habiba. “Toen ik werd opgeleid als casemanager dachten bijna al mijn medecursisten dat dementie niet voor kwam bij migranten. Bij de opleidingen en bij Alzheimer Nederland wordt er veel te weinig aandacht aan besteed. Ik ben bij verschillende Alzheimer Cafés geweest, ik zag er echt geen migranten. Dat moet dus veranderen.”

Door: Anne-Mieke Penders, gastredactrice Vrijwilligersplein